Osgoi'r dudalen lywio [Bysell Gyrchu S]

Tueddiadau - Dangosyddion Ansawdd Aer

Mapiau Ansawdd Aer

Mae lefelau llygredd cyffredinol Cymru wedi newid yn ystod yr 20 mlynedd diwethaf. I raddau, mae'r dadansoddiadau hyn wedi'u heffeithio gan y newidiadau o ran nifer y safleoedd monitro. Gan mai ychydig o safleoedd monitro oedd ar gael cyn 1999, dylid trin tueddiadau'r blynyddoedd cynnar â gofal.

Ym 1999, cyflwynwyd y dangosydd 'pennawd' ansawdd aer cyntaf i gefnogi Strategaeth Datblygu Cynaliadwy'r DU. Ychwanegwyd dangosydd newydd yn 2005, a oedd yn adlewyrchu'n well effeithiau hirdymor dod i gysylltiad â lefelau llygredd is.

Cyfunwyd data rhwydweithiau monitro ansawdd aer yng Nghymru â data gollyngiadau llygredd Rhestr Gollyngiadau Atmosfferig Cenedlaethol (NAEI) y DU er mwyn paratoi mapiau manwl (1km) o'r lefelau llygredd cyfartalog neu frig, ledled y wlad. Mae'r mapiau a nodir isod - wedi'u graddnodi a'u gwirio yn erbyn data monitro'r DU a Chymru - yn dangos yr ardaloedd â phroblemau llygredd a'r ffordd fwyaf uniongyrchol a chost-effeithiol o reoli problemau ansawdd aer.

Mae lefelau'r prif llygryddion, sef rhai sy'n gollwng yn syth i'r atmosffer, yn dueddol o fod ar eu huchaf o amgylch eu tarddleoedd; yn bennaf mewn ardaloedd trefol a diwydiannol. Cerbydau modur sy'n bennaf gyfrifol am gynhyrchu prif llygredd yn y DU. Mae traffig yn ffynhonnell bwysig o garbon monocsid, nitrogen deuocsid a hydrocarbonau anweddol (VOC) fel bensen a 1,3-bwtadeuen a gronynnau crai (PM10) yn arbennig. Felly, mae'r lefelau llygryddion hyn ar eu huchaf mewn ardaloedd trefol adeiledig.

Mae'r patrwm hwn yn amlwg o'r mapiau isod, sy'n dangos bod lefelau traffig a llygryddion diwydiannol fel nitrogen deuocsid a gronynnau PM10 yn uwch yn ardaloedd adeiledig y wlad.

Yn gyffredinol, mae patrymau'r llygryddion eilaidd fel osôn ar lawr gwlad a PM10 eilaidd, sy'n cael eu cynhyrchu trwy adwaith cemegol yn yr atmosffer, yn wahanol iawn i batrymau'r prif llygryddion; maen nhw'n dipyn llai dibynnol ar batrymau gollyngiadau, ac yn dueddol o gael eu dylanwadu llawer mwy gan gemeg meteoroleg ac atmosfferaidd. O'r herwydd, maen nhw hefyd yn newid mwy o flwyddyn i flwyddyn na'r prif llygryddion.

Felly, mae patrymau'r lefelau osn sydd ar y mapiau yn gymhleth dros ben, ac yn dibynnu rhywfaint ar y topograffi; ac maen nhw gryn dipyn yn uwch na lefelau cyfatebol 2005 hefyd. Mae hyn oherwydd y cyfnodau osn oedd yn gysylltiedig â thywydd poeth mis Mehefin a Gorffennaf 2006. Yn gyffredinol, mae'r lefelau osôn yn dueddol o fod yn is yng Nghymru lle mae'r lefelau NO2 a PM10 yn uwch. Cyfuniad o batrymau lefelau'r gronynnau eilaidd a'r gronynnau halen mr sy'n gyfrifol am y graddiant gogledd-de o ran lefelau PM10.

Cliciwch y llun isod i weld fersiwn mwy mewn ffenestr newydd.

Map yn dangos y Cymedr Blynyddol